طي روزها و هفته هاي گذشته چهره هايي برجسته از عرصه فرهنگ و ادب و هنر را از دست داديم. اول تراژدي ترور مصطفي عقاد كار گردان صاحب نام سوري و سازنده فيلم محمد رسول الله بدست متحجران تروريست كه به نام دين نماد گفت و گوي واقعي را در عصر ما نشانه رفتند و بعد فقدان منوچهر آتشي شاعر آزاده و مردمي كه يادگار نسل پيشاهنگ شعر معاصر بود و در آخر هم در گذشت اندوهبار مرتضي مميز استاد دانشكده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، پدر گرافيك ايران و خالق "نشانه ها" براي ما.

از اين آخر شروع مي كنم و براي ياد بود خاطراتي چند از استاد مميز برايتان مي گويم:

در سال 1377 قرار بود كه اولين قرار داد همكاريهاي علمي و تكنولوژيك بين جمهوري اسلامي ايران و جمهوري فدراتيو روسيه بعد از كارشناسي زياد و پيگيري مداوم سفير كشورمان به امضاي وزراي علوم و فناوري دو كشور برسد. چرخه بوروكراسي دولت و مجلس و گرفتن مجوزهاي قانوني، امضاي قرار داد را به تابستان 78 كشاند و با بحران كوي دانشگاه تا پائيز همان سال به عقب انداخت. درهمان زمان نمايشگاهي از آثار نقاشان و گرافيست هاي مشهور ايراني در مسكو برگزارمي شد. بالاخره سفر انجام شد و÷س از يك روز كاري نفس گير و سرد پائيزي و برنامه هاي فشرده ديدار مقامات دولتي و دانشگاهي و بازديد از فرهنگستانها و مراكز پژوهشي و فناوري بايد در ضيافت عصرانه اي در ساختمان قديمي و زيباي سفارت ايران شركت مي‌كرديم. غير از اعضاي هيات وزارت علوم ( از جمله دكتر معتمدي، دكتر خانيكي و دكتر ازهري) و كادر سفارت، هنرمندان ايراني هم حضور داشتند. پس از خير مقدم آقاي سفير و چند جمله اي كه من به رسم تشكر و توضيح اهداف سفر بيان كردم، صحبت و گفتگوي حضار به طور سر پايي ادامه يافت. استاد مرتضي مميز هم در گوشه اي با دكتر خانيكي صحبت مي كرد. نمي دانم چه مي گفتند ولي بعد با بزرگواري و وارستگي ويژه خود پيشم آمد. اين اولين ديدار حضوري ما بود، هر چند از اولين دوره مسئوليتم در وزارت فرهنگ و آموزش عالي سابق با نام و شخصيت علمي و هنري ايشان آشنا بودم و رعايت حرمت و منزلت استاد را به طور مكرر به مسئولان وقت دانشكده هنرها و دانشگاه تهران تأكيد مي كردم. در آن ضيافت عصرانه مرحوم مميز گفتند كه من به عنوان يك معلم دانشگاه در غيابتان گفته ام و آمدم كه حضوراً هم به خاطر دفاع شما از حريم دانشگاه و كيان علمي و دانشگاهي كشور به سهم خود تشكر و قدرداني كنم. هنرش را مي شناختم، اما اين درك و احساس مسئوليت اخلاقي اش براي من جالب بود. قطعاً او نيازي به اين اظهار محبت نداشت ولي مهم درك و واكنش او بود. اين ارتباط روحي و عاطفي و بعضاً ديدارها كم و بيش ادامه يافت. از جمله در بازديد از نمايشگاه گروهي گرافيست هاي ايراني در بوداپست كه همزمان شده بود با برگزاري كنفرانس جهاني علم براي قرن -21 در مجارستان. آخرين ديدار در بهار امسال بود كه به اتفاق آقاي بهمن پور و حميد آقای سيدي در بيمارستان آبان به عيادت او رفتيم، همسر عزيز و گرانقدر استاد هم در كنارش بود. استاد با چهره اي شاد و اميدوار از نامزدي ام در انتخابات نهم به عنوان نماينده خانواده دانشگاهي ايران خرسند بود و اينكه اين حضورموجب شد كه " ما هم تكليف خود را بدانيم"! و...

و آخرين وداع در روز شهادت امام صادق (ع) در مراسم تشييع در خانه هنرمندان بود كه جامعه فرهنگي و هنري، دانشگاهيان و بخصوص دانشجويان و شاگردان فرهيخته و قدر شناس استاد با شكوهي در خور درآن شركت كرده بودند.

"دفاع از كيان علمي و دانشگاهي" وتكريم استادان و دانشمندان وظيفه اي مهم در برابر هر مسئول اجرايي و هر شهروند ايراني علاقمند به سرنوشت كشور، سربلندي جامعه نسل هاي آينده است. وقتي دانشگاه مي تواند مبداء تحول و توسعه محيط ملّي و حتي جهاني باشد كه از منزلت، حرمت، آزادي علمي و استقلال برخوردار باشد و استاد ودانشجويش دغدغه امنيت شغلي و معيشتي، سياسي، اجتماعي، فكري و فرهنگي نداشته باشد. دانشگاه اداره كل يك وزارتخانه نيست كه از بالا برايش تصميم گيري و ابلاغ شود. برنامه ريزي هاي درسي، آموزشي، پژوهشي و فرهنگي، امور اداري- استخدامي و مالي معاملاتي، انتخاب مديران و پيشنهاد رئيس دانشگاه جزو حقوق اوليه و متعارف استادان و دانشگاهيان است. در دوران مسئوليتم در وزارت علوم، سعي كردم اين تجربه موفق جهاني و همين حق اساسي دانشگاهيان را در قانون جديد وزارت بگنجانم كه متاسفانه سطحي نگري و مخالفت هاي جناحي و سياسي مانع آن شد، اما وقتي اين حق را با تفويض اختيارات وزير به استادان و انتخابي شدن روساي دانشگاهها به انجام رساندم، بياد ندارم كه با همين اقدام حداقلي هيچ موضوع ديگري فضاي دانشگاهها را در اين حد مثبت و مشاركت جويانه كرده باشد. بگذارم و بگذرم. ياد و خاطره همه مديران وروئسای برجسته و شجاع دانشگاهها را بايد گرامي داشت كه با هر تفكري كه داشتند به كيان علمي و دانشگاهي وفادار ماندند. از دكتر علي اكبر سياسي و دكتر فرهاد تا به امروز.

چون هفتم آذر ( روز تشييع استادممیز) سالگرد در گذشت حميد مصدق ديگر استاد دانشگاه و شاعر دير آشناي دانشجويان و دانشگاهيان مبارز نيز هست با چند سطري از " قصيده آبي ، خاكستري، سياه" او، سوگنامه امروز را به پايان مي برم:

" من اگر برخيزم

درد را بايد گفت ...."